Thursday, 12 August 2010

Peşmergelik Yapmak Ayıplanırdı


 Hasan Uşak
Tamin Kakasur, 1976 yılında fiilen peşmergelik yapmaya başlayan Meryem Xan’dan sonra fiilen peşmergelik yapan çok az Kürt kadınından biridir. 1979 yılından 1991 yılına kadar Kürdistan dağlarında peşmergelik yapan Tamin, omuzunda silah ile Kürdistan’ın sarp dağlarında mücadele ettiğini söyledi. Şu anda Almanya’da yaşayan Tamin, ziyaret için geldiği Londra’da görüşlerini ve yaşadıklarını okuyucularımızla paylaştı. Ne zaman peşmerge oldun?1979 yılında peşmerge oldum. 1980 yılının 11 ayında da Kürdistan Sosyalist Partisi’ne katıldım.
Read More

Peşmergelerle silahlı olarak dağda mı faaliyet yürütüyordun?Evet, ben peşmergelerle birlikte hareketli olarak faaliyet yürütüyordum ve onların yaptıkları her çalışmayı ben de yapıyordum. Benimle perşmerge olan eşim sık sık başka yerlere de gidiyordu ve ben onun işlerini de yapıyordum.

Eşim Muhammed Haci şimdi Kürdistan Demokratik Sosyalist Partisinin Genel Sekreteridir.

Başka kadın peşmergeler de var mıydı seninle birlikte?Ben dağa çıktığımda dağda peşmergelik yapan kadın yoktu benim kaldığım yerde. Başka bir bölgede Meryem Xan vardı. İki ayrı bölgede iki kadın olarak dağda fiilen peşmergelik yapıyorduk.
Bunun dışında da bazı kadın peşmergeler vardı ama bunlar fiilen peşmerge değillerdi. Belki hepsine peşmerge deniyordu ama bu kadınlar eşleri ile evlerinden ayrılmışlardı ve başka bir köye yerleşmişlerdi ya da peşmerge karakollarında faaliyet yürütüyorlardı. Evlerinde silahları da vardı ama bunlar fiilen peşmerge birliklerine katılıp aktif peşmergecilik yapmıyorlardı. Ben fiilen peşmergeydim, dağda kalıyordum.

Kürdistan tarihindeki ilk kadın peşmerge kimdir?Leyla Kasım benden önceki mücadele sürecinde 1974 yılında faaliyet yürütmüştü. Ve Saddam rejimi tarafından idam edildi. Ama ben ondan sonraki süreçte 1976 hareketi dediğimiz süreçte peşmergecilik yaptım. Ben dağa peşmerge olarak çıktığımda Meryem Xan dışında başka kadın yoktu. Meryem Xan benden önce 1976 yılında peşmerge olarak dağa çıkmıştı, ben üç yıl sonra 1979 yılında peşmerge olarak dağa çıktım. Kürdistan tarihinde fiilen peşmergelik yapan ikinci kadın benim.

Leyla Kasım tek başına dağa çıkmamış mıydı?Leyla Kasım dağda değildi. Leyla örgütsel faaliyetleri yürütüyordu. Belki bazen peşmergelerle görüşüyordu ve peşmerge elbiseleri ile fotoğrafları da var ama fiilen peşmerge değildi. Örgütsel çalışmalar sırasında yakalandı ve idam edildi.

Peki dağda tek bir kadın olarak neler yapıyordun?Bağlı olduğum peşmerge birliği sık sık yerini değiştiriyordu. Diğer peşmergelere yardımcı oluyordum. Nöbet tutuyordum ve rutin peşmerge işlerini yapıyordum. 1991 ayaklanmalarına kadar dağdaydım. Kürdistan’da fiili bir yapılanma olunca dağdan indim, Süleymaniye’de kaldım ve 1993 yılında da Avrupa’ya geldim halen Almanya’da yaşıyorum.

Peşmergelik zor değil midir?Tabiki zor. Dağ başıdır soğuğu var sıcağı var, karanlıktır, sarptır ve her saati zordu. Peşmerge de olsam üzerimde bir baskı vardı. “Sen kadınsın bunu yapma ayıptır, şöyle durma” gibi yaklaşımlar nedeni ile hem baskı altında kalıyordum hem de yanlış yaparım diye korkuyordum. Ben köylü bir kadındım, dağ hayatına fazla yabancı da değildim. Yine de zorlanıyordum.

Daha sonraki yıllarda kadınlar peşmerge birliklerine katıldılar mı?Hayır, hiç bir kadın gelmedi yanıma ben hep yalnız kaldım. Bazı kadınlar örgüt faaliyeti yürüttüler ama peşmergelik yapmadılar. Meryem Xan vardı o da başka bölgedeydi, Hewler bölgesinde kalıyordu görüşme imkanım yoktu. Başka kadın da görmedim ve duymadım. Başka partilerde olsaydı göremesem de en azından duyardım. Ben sadece Meryem Xan’ı gördüm. O da Sosyalist Parti’dendi.

Neden yalnız iki tane peşmerge kadın vardı?Bizim kültürümüzde kadınların dağda peşmergelik yapması ayıptı. Erkekler bunu kabul etmezlerdi. Benim eşim bu konuda bana izin verdi ve birlikte peşmergelik yaptık. Dağda çekilmiş çok sayıda fotoğrafım var. Bunları Süleymaniye ve Hewler’de sergiledim.

Kaç yaşında dağa çıktın?18 yaşındaydım o zaman.

Kadınların nasıl bir rolü vardı?Peşmergelik yıllarında kadınların pek bir rolü yoktu. Çok az sayıda kadın faaliyet yürütüyordu bunlarda daha çok merkezi noktalarda basit işler yaparlardı. Ben dağdaydım ama kendimi hep erkeklerden eksik görürdüm. Tabi kadınlar da çok zorluk çektiler. Köylerde perşmergelere yardım ettiler, bazıları zindanda kaldı.

Neden kendini eksik görürdün?Düşüncemiz öyleydi. Bizler eğitimli değildik.

Hangi alanlarda kaldınız?Soran bölgesinde kaldım, Şahrazor, Süleymaniye ile Halepçe arasındaki dağlarda kaldım, Hewreman’da kaldım, Kandil’de kaldım, Zele’de kaldım.

‘Kadınların pek bir rolü olmadı’ diyorsun. Bunu gözönüne alarak ‘peşmergelik yapmasaydım daha iyi olurdu’ diye düşündün mü?Hayır, kesinlikle. Hiç bir zaman pişmanlık hissetmedim.

Şimdi PKK saflarında mücadele eden çok sayıda kadın gerilla var ve bunların bir kısmı Güney Kürdistan’dandır. Kadın gerillalar ile kadın peşmergeler arasında nasıl farklar var?Tabi bizim kültürümüzde dağa çıkmak ayıptı. Bazen kadınlar gizlice örgüt faaliyeti yürütüyorlardı. Kadınlar dağa gitmekten korkarlardı, aileleri onları öldürürdü.

Ama şimdi Güney Kürdistan’lı kadınlar PKK’ye katılıyorlar ve dağa gidiyorlar. Nedir değişen?Şimdi durumlar değişti, eskisi gibi değil tabi. Kadınların gerilla olması çok güzel bir durumdur ve daha çok kadın katılmalıdır.

Peşmergelik yaptığın yıllarda çocukların oldu mu?Üç çocuğum oldu. Ben hamileyken 5 ay silah taşıdım. Dağda doğan ilk çocuğumun adını Hawjin koydum. Hawjin 11 ay yaşadı ve doktorsuzluktan dolayı öldü. 1987 yılında bir kızım daha dünyaya geldi ve adını Rejin koyduk. 1988 yılında da oğlum Arin dağda dünyaya geldi. Çocuklarım 1991 yılına kadar benimle dağda kaldı. Onları dağda o zor imkanlarda büyüttüm. Onları bazen köylere bırakıyordum, sonra gelip alıyordum.

No comments:

Post a Comment